Penyakit kelamin (STD) jauh lebih biasa berlaku daripada yang disedari orang ramai, dan kadangkala tidak disedari. Mungkin terdapat ramai orang yang hidup dengan jangkitan tanpa menyedarinya. Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), ini kerana banyak jangkitan kelamin (STI) yang boleh diubati tidak mempunyai gejala.
Walaupun terdapat beberapa gejala STD yang jelas, terdapat juga gejala yang serupa dengan kondisi lain seperti kerengsaan kulit, jangkitan yis, atau jangkitan saluran kencing (UTI). Selain itu, simptom juga boleh kelihatan sangat berbeza antara lelaki dan wanita, menjadikan keadaan lebih mengelirukan. Jadi bagaimana anda tahu jika anda mempunyai STD?
Punca Penyakit Kelamin (STD)
Biasanya, penyakit kelamin (STD) merebak melalui hubungan seks faraj, dubur dan oral tanpa perlindungan. Bakteria, virus atau parasit boleh berjangkit melalui cecair badan seperti air mani, cecair faraj, darah atau air liur. Di samping itu, perkongsian jarum atau peralatan suntikan boleh menyebarkan jangkitan serius seperti HIV dan hepatitis B, terutamanya dalam kalangan individu yang menyuntik dadah.
Walau bagaimanapun, penularan STD tidak selalunya memerlukan penetrasi. Sesetengah jangkitan, seperti herpes dan HPV, boleh merebak melalui sentuhan kulit ke kulit di kawasan kemaluan, walaupun tanpa hubungan seks sepenuhnya. Ini bermakna seseorang masih boleh dijangkiti tanpa menyedari mereka pernah berisiko. Akibatnya, ramai orang mungkin membawa jangkitan tanpa menunjukkan sebarang gejala untuk jangka masa yang lama.
Simptom STD pada Lelaki dan Wanita
Walaupun kebanyakan penyakit kelamin (STD) biasanya “senyap” atau mengelirukan, terdapat beberapa gejala yang mungkin muncul yang menunjukkan bahawa anda mungkin menghidap STD. Gejala-gejala ini juga mungkin kelihatan berbeza pada lelaki dan wanita.
Simptom STD pada Lelaki
| Simptom | Disebabkan oleh |
|---|---|
| Lelehan luar biasa dari zakar - seperti cecair kuning/hijau yang bau kuat | Gonorea atau klamidia |
| Sakit atau rasa terbakar ketika membuang air kecil | Trikomoniasis, gonorea atau klamidia |
| Luka, benjolan, atau ketuat pada alat kelamin | Sifilis, herpes, atau HPV |
| Sakit atau bengkak pada testis | Gonorea atau klamidia |
| Ruam pada badan - di bahagian pangkal paha, tapak tangan, dan tapak kaki; simptom seperti selesema. | Sifilis atau HIV |
Simptom STD pada Wanita
| Simptom | Disebabkan oleh |
|---|---|
| Keputihan faraj yang luar biasa | Trikomoniasis, gonorea atau klamidia |
| Sakit atau rasa terbakar ketika membuang air kecil | Gonorea atau klamidia |
| Kesakitan semasa melakukan hubungan seks | Gonorea, klamidia dan herpes |
| Pendarahan di luar tempoh haid, disebabkan oleh kerengsaan selepas hubungan seks | Gonorea atau klamidia |
| Luka, benjolan, atau ketuat pada alat kelamin | Sifilis, herpes, atau HPV |
| Sakit pelvis atau perut | Gonorea atau klamidia |
Apabila simptom muncul, ia boleh mengelirukan atau mudah diabaikan sebagai bukan STD. Dalam kebanyakan kes, anda tidak boleh bergantung pada simptom sahaja kerana terdapat jangkitan tanpa gejala (asimptomatik) yang sering kali tidak disedari.
- HIV boleh kekal tanpa simptom selama bertahun-tahun sambil merosakkan sistem imun.
- Kebanyakan penghidap HPV tidak menyedari bahawa mereka menghidapnya.
- Sehingga 70% wanita dan 50% lelaki yang menghidap klamidia tidak menyedarinya.
Atas faktor inilah ujian saringan rutin sangat ditekankan; pencegahan awal jauh lebih berkesan daripada merawat selepas gejala mula kelihatan.
Cara Mengetahui Sama Ada Anda Mempunyai STD
Jika anda tertanya-tanya, “Bagaimana saya tahu jika saya dijangkiti STD?” terdapat cara untuk mengetahuinya tanpa melihat gejala. Satu-satunya cara untuk mengetahui dengan pasti adalah dengan menjalani ujian saringan. Ujian untuk STD termasuk:
Ujian Darah
Biasa digunakan untuk mengesan jangkitan seperti HIV, sifilis dan hepatitis B atau C. Ujian ini mencari antibodi atau antigen dalam darah yang menunjukkan jangkitan aktif atau yang telah berlaku.
Ujian Air Kencing
Kerap digunakan untuk menyaring klamidia dan gonorea, dua daripada penyakit kelamin bakteria yang paling biasa. Ujian ini mudah, tidak invasif dan sangat tepat.
Dalam kebanyakan kes, satu sampel air kencing sudah cukup untuk mengesan jangkitan, menjadikan pilihan ini mudah untuk orang yang mungkin tidak selesa dengan kaedah ujian yang lebih invasif.
Ujian Swab (Swab Test)
Mengambil sampel daripada bahagian badan tertentu, seperti tekak, alat kelamin atau rektum, bergantung pada jenis hubungan seksual yang telah dilakukan oleh seseorang. Swab amat penting kerana sesetengah jangkitan mungkin hanya terdapat di bahagian tertentu dan mungkin tidak muncul dalam ujian air kencing atau darah.
Ujian dilakukan dengan cepat, sulit, dan tidak menyakitkan. Walaupun anda bebas daripada gejala, ujian tahunan disyorkan jika anda aktif secara seksual, terutamanya dengan pasangan baharu atau berbilang pasangan.
Bila Perlu Jumpa Doktor
Mencegah lebih baik daripada mengubati. Anda perlu berjumpa doktor jika:
- Anda perasan mana-mana simptom di atas
- Anda pernah melakukan hubungan seks tanpa perlindungan dengan pasangan baharu
- Seorang pasangan memberitahu anda bahawa mereka diuji positif
- Anda merancang kehamilan (untuk melindungi kesihatan anda dan bayi anda)
Walaupun tanpa simptom, anda masih perlu menjalani ujian jika anda aktif secara seksual, terutamanya dengan ramai pasangan. Sekiranya simptom berlarutan, semakin teruk, atau disertai demam dan ketidakselesaan berpanjangan, anda disarankan untuk mendapatkan pemeriksaan perubatan dengan segera.
FAQ tentang Penyakit STD
Soalan Lazim
Ya, sudah tentu. Ujian STD adalah sulit dan tertakluk kepada kerahsiaan peribadi. Pihak klinik tidak akan memaklumkan keputusan anda kepada pihak ketiga, termasuk pasangan, tanpa keizinan anda.
Bukan semua STD boleh disembuhkan. Jangkitan bakteria seperti klamidia, gonorea dan sifilis biasanya boleh disembuhkan dengan antibiotik. Jangkitan virus seperti HIV, herpes dan hepatitis B tidak boleh disembuhkan tetapi boleh diuruskan dengan ubat.
Jika anda aktif secara seksual dengan berbilang pasangan, sasarkan sekurang-kurangnya sekali setahun. Situasi berisiko tinggi mungkin memerlukan ujian setiap 3–6 bulan.
Kondom mengurangkan risiko dengan ketara tetapi tidak menawarkan perlindungan 100%, terutamanya terhadap STD yang ditularkan melalui sentuhan kulit ke kulit seperti herpes atau HPV.
Dapatkan Rawatan Awal untuk Lindungi Kesihatan Seksual Anda
Tidak semua jangkitan kelamin menunjukkan tanda atau simptom yang jelas, dan ramai individu yang dijangkiti mungkin tidak menyedari keadaan mereka walaupun masih berisiko menyebarkan jangkitan atau mengalami komplikasi kesihatan jangka panjang. Oleh itu, pemeriksaan berkala amat penting walaupun anda berasa sihat. Jika anda mengalami simptom, jangan abaikannya kerana pengesanan awal dapat mencegah jangkitan daripada menjadi lebih serius.
Klinik Liysha menyediakan perkhidmatan saringan dan rawatan penyakit kelamin yang sulit, profesional, dan menyeluruh bagi membantu melindungi kesihatan anda serta mencegah penularan jangkitan secara senyap.
